Σας έχει τύχει ποτέ να θέλετε να κάνετε κάτι πάρα πολύ, όπως να εκφράσετε σε έναν άνθρωπο τα συναισθήματά σας, να ξεκινήσετε μια συζήτηση, να κάνετε νέες γνωριμίες και ενώ θέλετε τόσο πολύ να το κάνετε, νιώθετε πως κάτι σας κρατάει πίσω;

Γιατί πιστεύετε πως συμβαίνει αυτό; Είναι ο φόβος της αλλαγής; Είναι ο φόβος της αποτυχίας; Είναι ο φόβος της απόρριψης; Όλες αυτές οι απαντήσεις είναι σωστές. Ωστόσο, η μία λέξη που θα χρησιμοποιούσα εγώ για να περιγράψω αυτό το φαινόμενο, είναι ο πόνος.

Πιστεύω πως στη ζωή πράττουμε για τα πάντα για δύο λόγους. Αυτοί είναι είτε για να αποφύγουμε τον πόνο, είτε για να νιώσουμε ευχαρίστηση. Στο μυαλό μας διαρκώς ζυγίζουμε τις επιλογές που έχουμε βάσει αυτών των δύο κριτηρίων. Το πρόβλημα πολλές φορές είναι πως αυτά τα δύο κριτήρια δεν είναι αντικειμενικά, δηλαδή κάνουμε όλα όσα κάνουμε για να αποφύγουμε αυτό που πιστεύουμε πως θα μας προκαλέσει πόνο και να ζήσουμε αυτό που πιστεύουμε πως θα μας οδηγήσει στην ευχαρίστηση. Γιατί είναι πρόβλημα αυτό;

Στην εποχή που ζούμε έχουμε πολλές επιλογές και εύκολες λύσεις για να νιώσουμε ευχαρίστηση, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, το κακής ποιότητας φαγητό κ.α. Αυτό σημαίνει πως έχουμε πολλές πηγές άμεσης ευχαρίστησης, οι οποίες όμως δεν μας προσφέρουν ουσιαστική, μακροχρόνια ευχαρίστηση και προτιμούμε να ενδίδουμε σε αυτές, παρά να κάνουμε κάτι που θα μας προσφέρει μακροχρόνια ευχαρίστηση και ευδαιμονία μόνο και μόνο επειδή ίσως μας φανεί δύσκολο στην αρχή.

Ως εκ τούτου, ένα φαινόμενο το οποίο είναι πολύ συχνό στη γενιά μας είναι αυτό της άμεσης ικανοποίησης. Εθιζόμαστε στην άμεση ικανοποίηση και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αποφεύγουμε οτιδήποτε μας δυσκολεύει, διότι ψάχνουμε άμεσα τα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, ίσως θέσουμε ένα στόχο όπως το να δημιουργήσουμε νέες φιλίες ή να βρούμε έναν άνθρωπο ώστε να δημιουργήσουμε μια όμορφη σχέση, όμως μετά από λίγες αποτυχημένες προσπάθειες τα παρατάμε. Θέλουμε ο πρώτος άνθρωπος που θα συναντήσουμε να είναι ο κατάλληλος και να μας ταιριάζει. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλα πλαίσια, όπως η δίαιτα, η γυμναστική και η επίτευξη ενός στόχου. Πόσες φορές έχει συμβεί να ξεκινήσουμε την προσπάθεια μας για ένα από αυτά τα τρία και να την σταματήσουμε σχεδόν αμέσως, διότι δεν είδαμε αμέσως θετικά αποτελέσματα; Παρά πολλές.

Γιατί αυτό είναι πρόβλημα για εμάς; Διότι τα περισσότερα πράγματα στη ζωή τα οποία αξίζουν την προσπάθεια μας και μας προσφέρουν πραγματική ικανοποίηση και μακροχρόνια ευδαιμονία δεν επιτυγχάνονται από τη μια στιγμή στην άλλη. Μια όμορφη σχέση χρειάζεται προσπάθεια και συνεχή καλλιέργεια για να χτιστεί. Μια όμορφη φιλία επίσης χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια για να χτιστεί. Ένα δυνατό σώμα απαιτεί διαρκή προσπάθεια, θυσίες και υπομονή για να πραγματοποιηθεί. Οι μεγάλοι στόχοι που θέτουμε στη ζωή μας χρειάζονται υπομονή, επιμονή, σκληρή δουλειά και θυσίες ώστε να επιτευχθούν.

Όταν όμως έχουμε συνηθίσει να παίρνουμε την άμεση ικανοποίηση από τις αμέτρητες επιλογές που υπάρχουν στη ζωή μας, το μυαλό μας συνδέει την προσπάθεια με πόνο και ως εκ τούτου την αποφεύγει.

Το μυαλό μας δεν είναι σχεδιασμένο για να μας κάνει ευτυχισμένους και να μας βοηθά να πετύχουμε τους στόχους μας. Το μυαλό μας είναι σχεδιασμένο για να μας βοηθά να επιβιώνουμε. Οτιδήποτε λοιπόν αποτελεί απειλή για εμάς, το μυαλό μας θα κάνει τα πάντα ώστε να το αποφύγουμε. Αυτό σημαίνει πως θα κάνει τα πάντα για να αποφύγει όλα όσα συσχετίζουμε με πόνο, ακόμα και αν στην πραγματικότητα είναι κάτι το οποίο μας κάνει καλό.

 

Πως μπορούμε να αντιστρέψουμε την κατάσταση;

Η αποφυγή του πόνου είναι μια μεγάλη κινητήριος δύναμη για εμάς που μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε ως σύμμαχο. Πώς θα το κάνουμε;

 

  1. Εντοπίζουμε τις πηγές που μας προσφέρουν άμεση ικανοποίηση και τις συσχετίζουμε με πόνο. Για παράδειγμα, πόσο χρόνο περνάμε την ημέρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Τι θα συμβεί αν συνεχίσουμε να περνάμε τόσο χρόνο κάθε μέρα παρακολουθώντας άσκοπα βίντεο και φωτογραφίες που δεν μας προσφέρουν τίποτα ουσιαστικό; Τι θα συμβεί αν συνεχίσουμε να προτιμούμε την εύκολη και ανώδυνη λύση αντί να βρούμε το θάρρος και να κάνουμε αυτό που έχει πραγματική αξία, όπως το να καλλιεργήσουμε νέες σχέσεις;
  2. Συνδέουμε όσα θέλουμε να κάνουμε με ευχαρίστηση και επιβραβεύουμε τον εαυτό μας κάθε φορά που προσπαθεί. Για παράδειγμα, ίσως οι πρώτες μας προσπάθειες να γνωρίσουμε νέους ανθρώπους δεν καρποφορήσουν και ως εκ τούτου να μην πάρουμε την ευχαρίστηση που να χαρούμε. Γι’ αυτό είναι ζωτικής σημασίας να επιβραβεύουμε εμείς τον εαυτό μας συνεχώς για την προσπάθεια μας.
  3. Οι αλλαγές είναι δύσκολες στην αρχή, μπερδεμένες στη μέση και υπέροχες στο τέλος όπως λέει και ο Robin Sharma και γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να παρακολουθούμε την πρόοδο μας. Είναι πολύ λογικό να δυσκολευόμαστε σε ένα νέο ξεκίνημα, όμως αυτό δεν θα έπρεπε να μας αποτρέπει από την προσπάθεια. Έχοντας ξεκινήσει λοιπόν την προσπάθεια μας να ξεκινήσουμε νέες ουσιαστικές σχέσεις, παρακολουθούμε τα αποτελέσματα που πετυχαίνουμε. Βλέπουμε τι λειτουργεί και τι όχι και προσαρμόζουμε τις δράσεις και τις προσπάθειες μας αναλόγως.
  4. Χρησιμοποιούμε τον πόνο ως σύμμαχο. Όπως μάθαμε παραπάνω, η ανάγκη να αποφύγουμε τον πόνο είναι μια πανίσχυρη κινητήριος δύναμη. Όταν λοιπόν θέλετε να κάνετε κάτι πάρα πολύ και παρόλα αυτά δεν το κάνετε, σημαίνει πως η ανάγκη να αποφύγετε τον πόνο εκείνη την στιγμή είναι μεγαλύτερη από την ανάγκη να νιώσετε ευχαρίστηση. Σκεφτείτε το εξής: Ποιος πόνος είναι μεγαλύτερος; Ο πόνος του να το κάνω ή ο πόνος του να μην το κάνω; Τι θα συμβεί αν τελικά δεν το κάνετε ακόμα και αν θέλετε; Ποιος πόνος είναι πιο δυνατός από τους δύο; Για παράδειγμα, όταν θέλουμε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας σε κάποιο άτομο και δεν το κάνουμε, είναι διότι ο πόνος της ενδεχόμενης απόρριψης είναι πάρα πολύ μεγάλος, όμως ο πόνος της ενδεχόμενης μοναξιάς αν δεν προσπαθήσουμε θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερος. Χρησιμοποιείστε λοιπόν τον πόνο ως σύμμαχο για να κάνετε όσα σας δυσκολεύουν.

 

Όλα όσα πραγματικά αξίζουν στη ζωή, οι όμορφες και ουσιαστικές σχέσεις, η επίτευξη των προσωπικών μας στόχων, ένα υγιές σώμα, οι πραγματικές φιλίες, χρειάζονται διαρκή προσπάθεια, υπομονή και επιμονή. Δεν αξίζει λοιπόν να αφήνουμε όλα όσα απλώς μας προσφέρουν άμεση ικανοποίηση να μας κρατούν μακριά από τη ζωή που θέλουμε και μας αξίζει να ζούμε. Είναι καλό να αξιοποιούμε την προσωπική μας δύναμη και να θέτουμε σε προτεραιότητα όσα είναι πραγματικά σημαντικά για εμάς.